قصه شمع (۸)
حسن کسایی
(به مناسبت سوم مهر ماه سالروز میلاد حسن کسایی)
نگارش: محمدرضا ممتازواحد
پس از «نايب اسدا...» كه با خلاقيت و نوآوري، حتي فن اجراي نينوازي را تغيير داد و اين ساز را از كنار گله گوسفندان، به دربار پادشاهان رسانيد و همچنين معروفترين شاگردش يعني «مهدي نوايي» كه گاهي صداي سازش در ابتداي تأسيس راديو از اين رسانه شنيده ميشد، ساز «ني» مسيري ديگر يافت ولي ديري نپاييد كه به دوره فترت افتاد.دوران تجدد موسيقي ايران و انقلابي كه در اين زمينه رخ داد ميرفت كه اين ساز را به فراموشي بسپارد ولي وجود ذيقيمت دو سه انگشت شمار هنرمند بزرگ، ني را از خطر فراموشي رهانيد.درصدر اين هنرمندان «استاد حسن كسايي» بود. (متولد 1307 ـ اصفهان)
ادامه مطلب...
موسیقی رمضان و جشنواره آیین ها
تحقیق و نگارش:محمدرضا ممتازواحد
با بررسي تاريخ ايران باستان روشن ميشود كه ايرانيان براي هر كدام از آيينها و رسوم خود موسيقي مخصوص داشتهاند و به عبارتي موسيقي، ركني جداناپذير از زندگي و آداب و رسوم ايرانيان بوده است. از جشن شب يلدا گرفته تا جشن سده، جشن چهارشنبهسوري، جشن نوروز(جشن فروهرگان)، جشن مهرگان و بسياري ديگر از اين مراسم كه ايرانيان خوشذوق را بر آن ميداشت تا سنن و آداب هر يك را به درستي ادا كنند. پس از اسلام و با آميختگي فرهنگي ـ مذهبي كه پيش آمد، بسياري از مراسم مذهبي دين اسلام با روحيه خلاّق گونه و باذوق ايراني پيوند خورد و آيينهاي بسياري شكل گرفت كه در اين ميان، گوناگوني آداب و رسوم ماه مبارك رمضان شگرف و شگفتانگيز است. برخي از آداب اين ماه مبارك در پي ميآيد.
ادامه مطلب...
قصه شمع (7)
احمد ابراهیمی
(به مناسبت اول مرداد سالروز میلاد احمد ابراهیمی)
نگارش: محمدرضا ممتازواحد
پس از تاسيس راديو خوانندگان بسياري در عرصه موسيقي ايراني ظاهر شدند كه با ارائه آثار فاخر و ماندگار ،نام خود را در تاريخ موسيقي اين مرز و بوم ثبت كردند. در آن دوران گروهي بودند كه بدون جنجال و خالصانه به خلق و اجراي آثار هنري پرداختند و خود را از آلودگيها وتن سپردن به آثار سخيف و بيمايه مصون داشتند.اين گروه موسيقي را وسيلهاي جهت راز و نياز به درگاه الهي دانسته و از آن در جهت خدمت به كشور و مردمي كه از بطن آن برخاسته بودند، بهره می گرفتند.
يكي از اين هنرمندان راسخ و متعهد استاد «احمد ابراهيمي» (متولد 1305 ـ اورامانات كردستان) است.
ادامه مطلب...
قصه شمع (۶)
همایون خرم
(به مناسبت نهم تیر ماه سالروز میلاد همایون خرم)
نگارش:محمدرضا ممتازواحد
با مطالعه و بررسي تاريخ معاصر موسيقي با شخصيتهاي تأثيرگذاري مواجه ميشويم كه تأثير بسزايي در رشد و پيشرفت موسيقي ايراني داشتهاند. به طور حتم يكي از اين بزرگان استاد «ابوالحسن صبا» است. استادي فرهنگساز و آتيهنگر كه با تربيت و پرورش شاگردان بسيار (كه بعدها هريك به مقام استادي رسيدند)، سبب حفظ و اشاعه اين ميراث معنوي گردید.
شاگردان مكتب صبا بسيارند، نه در يك ساز بلكه در چندين ساز و حتي آواز. اينجا صحبت از ويولن و دوران پرشكوه و طلايي آن است و صدالبته يكي از نوازندگان ممتاز اين ساز كه برخاسته از مكتب صباست. او كسي نيست به جز استاد همايون خرم.
ادامه مطلب...
به مناسبت اول خرداد ماه سالروز میلاد استاد جلیل شهناز
قصه شمع(5)
جــلـيل شــهـنـاز
نگارش: محمدرضا ممتاز واحد
پس از نوازندگان نسل اول راديو (شهنازي و نيداوود)، «لطفالله مجد» و «جليل شهناز» نسل جديد تارنوازان محسوب ميشوند و اين مطلب انكارنشدني است زيرا در شيوه و اسلوب نوازندگي «مجد» و «شهناز» (و همچنين غلامحسين بيگجهخاني) حسي عميق و دروني نهفته كه همراه با خلاقيت و نوآوري اين بزرگان، شخصيت و سبكي جديد و خاص در بين نوازندگان قديم به ساز آنها بخشيده است.
و امّا " استاد جليل شهناز "، شهنواز موسيقي ايران. (متولد اول خرداد ماه سال 1300 هـ .خورشيدي -اصفهان)
ادامه مطلب...
در تاریخ ۱۲/۴/۸۷ مقاله ای از اینجانب در مورد شادروان " استاد بیژن ترقی " در روزنامه اطلاعات ( ستون قصه شمع ) به چاپ رسید.نگارنده این مقاله را برای روز میلاد استاد در نظر گرفته بود ، ولی با هزار افسوس و دریغ در سومین روز پس از تشییع پیکرش تقدیم حضور هنردوستان می شود.
به رهی دیدم برگ خزان.... محمدرضا ممتازواحد
قصه شمع (۴)
بیژن ترقی
محمدرضا ممتازواحد
ترانهها و تصانيف علياكبر شيدا سرآغاز جديدي در موسيقي ايران بود كه بعدها توسط عارف قزويني (در قالب حماسي وطني) رنگي ديگر يافت و بزرگاني چون محمدتقي بهار و امير جاهد در اين راه بسيار كوشيدند.
پس از آن شاهد نسلي ديگر از ترانهسرايان هستيم كه هر يك با سبك و سياق خود آثاري را پديد آوردند و ماندگار شدند.
يكي از اين بزرگان به طور حتم استاد بيژن ترقي است. (۱۳۸۸-۱۳۰۸)
ادامه مطلب...
به مناسبت چهارم اردیبهشت ماه سالروز میلاد امین ا... رشیدی
قصه شمع (۳)
آثار جنگهاي جهانگير اول و دوم در سرتاسر دنيا از جمله ايران غيرقابل انكار است.يكي از پيامدهاي آن براي ايران، آشنايي ايرانيان با موسيقي و ساز و آلات مغرب زمين بود و اين مسأله نخستين بارقههاي موسيقي جازِ ايراني را در حدود دهة 20 برافروخت. آهنگسازان و خوانندگان بسياري در اين زمينه فعاليت داشتند ولي به گواه تاريخ آن دسته از هنرمنداني كه با الهام از رديفهاي دستگاهي و آميختگي آن با نوگرايي (مدرنيته) همگام بودند، آثارشان آثاري ماندگار و جاودان ماند. يكي از اين هنرمندان استاد امينا... رشيدي (متولد 1304 ـ راوند كاشان) است.
ادامه مطلب...
.jpg)
به مناسبت ۲۷ فروردین ماه سالروز میلاد بزرگ لشگری
قصه شمع (۲)
پس از تشكيل شعبه موزيك نظام در دارالفنون و آشنايي شاگردان آن مدرسه با ساز و آلات اروپايي و همچنين عصر تجدد در موسيقي ايران (با ظهور شخصيت كلنل علينقي خان وزيري) و تشكيل مدرسه عالي موسيقي توسط وي تحولاتي در موسيقي ايران از جهت فرم و محتوا به وجود آمد. در اين ميان ويولن نسبت به ديگر سازهاي غيرايراني رشد و پيشرفت چشمگيري داشت و طالبان بسياري براي خود كسب كرد.
در مورد نوازندگان اين ساز شايد اشخاص حاذق و مطلع باشند كه كمتر به آنها پرداخته شده و با وجود ساليان سال خدمات و زحمات آنان، نامشان در بستر بيمهر زمان به فراموشي سپرده شده است. يكي از اين بزرگان استاد بزرگ لشگري(متولد 1302 ـ تهران) است.
ادامه مطلب...
قصه شمع
اوایل سال ۱۳۸۷ بود که از طرف روزنامه اطلاعات پیشنهادی مبنی بر شکل گیری ستونی پیرامون "یادبودی از مشاهیر موسیقی " به اینجانب داده شد.نام ستون را از کتاب زنده یاد اسماعیل نواب صفا وام گرفته و حدود یک سال به تحلیل و بررسی تنی چند از مشاهیر (در حال حیات) موسیقی ایران که متاسفانه روزنامه اطلاعات در طول این سی سال به دلایل واهی و نامعلوم کمتر به آنها پرداخته بود،همت گماشته و بدین سبب درگاه یزدان را شاکرم.
و اینک یکی از این مقاله ها را به مناسبت سوم فروردین ماه زادروز هنرمند برجسته استاد فرهنگ شریف به پیشگاه هنرپژوهان و هنردوستان تقدیم می کنم.
محمدرضا ممتازواحد
قصه شمع(۱)
فرهنگ شریف
بعد از نوازندگاني چون مرتضي خان ني داوود و علي اكبر خان شهنازي (نوازندگان نسل اول راديو) و ظهور نوازندگاني چون لطفا... مجد، غلامحسين بيگچهخاني و جليل شهناز، تحولي در مكتب تار نوازي ايران پديد آمد.
اين سه هنرمند با الهام و بهرهگيري از رديفهاي موسيقي ايراني به سبك و اسلوبي بديع و برخاسته از خلاقيت و نوآوري دست يافتند كه متمايز با شيوهي قدما بود. هنرمندان صاحب سبكي كه از اولين برخورد زخمههايشان به تار، حتي بدون اعلام مجري برنامه، نام آنها مشخص ميشد. از ديگر هنرمندان صاحب سبك در فن تارنوازي بايد از استاد «فرهنگ شريف» نام برد. (متولد سوم فروردین ماه 1310 ـ آمل)
ادامه مطلب...
نگارش:محمدرضا ممتازواحد
اسفند مبشر بهار است و پیام آور سبزی و طراوت و در میان ماههای سال از جنب و جوش خاصی برخوردار است، ولی اسفند ماه سال 1384 برای اهل هنر ماه تلخ و سیاهی بود زیرا که گلستان با طراوت موسیقی ایران سه شاخه گل جدا گشته وپرپرشدند. استاد "عباس شاپوری "،استاد"منصور یاحقی" و استاد "علی تجویدی" . گفتگو از هنرمند در هر زمان محترم است ولی بهتر آن است که در زمان حیاتش صورت گیرد ولی افسوس که این سه بزرگوار اکنون در میان ما نیستند.
ادامه مطلب...
